Biologisch én Eérlijk Katoen.

Biologisch (eco of organic) én eerlijk (fair wear of fair trade) zijn twee verschillende grootheden. Voor beide bestaan daarom verschillende keurmerken. Maar ze gaan ook hand in hand, dat wordt hieronder vanzelf duidelijk.

rijpend katoen

Biologisch

Zoals je in het artikel “kledingindustrie – vervuiling” kunt lezen wordt 16% van alle insecticide (gif) op aarde gebruikt voor de productie van regulier katoen. Ja, je leest het goed! Van al het gif dat op de planeet gebruikt wordt, is 16% voor de productie van gewoon katoen. Voor het maken van biologisch katoen wordt geen gif gebruikt. Het is daarom beter voor de grond en het grondwater. En daarom ook beter voor alles en iedereen die hier leeft. Mens, dier en milieu worden zo gerespecteerd. Biologisch of organic katoen moet voldoen aan:

  1. Voor de teelt van katoen en verdere verwerking mogen geen chemische bestrijdingsmiddelen, zoals pesticiden en insecticiden gebruikt worden. Het gewas wordt op natuurlijke wijze beschermt met bijvoorbeeld andere insecten of andere gewassen.
  2. Katoen wordt met de hand geplukt, zodat er geen chemische stoffen nodig zijn om de planten te ontbladeren.
  3. Er vindt wissellandbouw met andere gewassen plaats zodat de grond vruchtbaar blijft.
  4. Er worden geen genetisch gemodificeerde zaden/planten gebruikt.
  5. De verf voor gekleurde katoen is op biologische basis zoals bladeren en kruiden.

Eerlijk (fair wear, fair trade)

Eerlijke productie gaat vooral om de werkomstandigheden van de werknemers. Onveilige omstandigheden, verbod op vakbonden, discriminatie, gedwongen overwerk, slechte arbeidsomstandigheden en een onleefbaar laag loon zijn de meest voorkomende problemen. Ook kinderarbeid komt nog steeds voor, evenals gedwongen tewerkstelling (moderne slavernij)

Dwangarbeid

In Oezbekistan worden ieder jaar tijdens de oogstperiode, naar schatting een miljoen mensen, leraren, artsen, studenten, ambtenaren en tot voor kort ook kinderen, gedwongen om mee te werken aan de katoenoogst. Deze burgers worden naar de katoenvelden gebracht. Ze moeten van 6 tot 17 uur op de velden te werken en 60-70 kg katoen per persoon te plukken. Als dat niet lukt krijgt men lijfstraffen. Ze kunnen dan hun reguliere baan kwijtraken. Omdat bij katoen uit Oezbekistan de mensenrechten zo worden geschonden, hebben zo’n 200 bedrijven, waaronder IKEA, H&M, ADIDAS, PUMA EN MARKS & SPENCER afgesproken geen katoen uit Oezbekistan te gebruiken. Katoen uit Oezbekistan is zo fout dat men de herkomst niet op de verpakking zet.

Maar als je denkt dat dwangarbeid niet voorkomt in West Europa, heb je het helaas mis. Zo melde NOS.nl op 13 juli 2020, dat er tienduizenden arbeiders uitgebuit worden in textielfabrieken in Leicester. Zo’n 10 duizend mensen die onder zeer slechte omstandigheden kleding voor grote webwinkels produceren. Zij verdienen tussen € 2,21 en € 3,32 per uur. Daar kun je niet van leven. In heel Groot-Brittannië geldt dit zo’n 100 000 Britse als buitenlandse werknemers.

Dit zijn maar 2 voorbeelden. Volgens de VN worden in de hele wereld meer dan 40 miljoen mensen gedwongen tot moderne slavernij. Het gaat dan om gedwongen arbeid, gedwongen seks, mensenhandel, lijfeigenschap, ongewenst uithuwelijken, kinderarbeid, iedere vorm van uitbuiting onder druk van bedreiging, geweld, afpersing, misleiding, machtsmisbruik. Van de slachtoffers van moderne slavernij is 70% vrouw. Hoog tijd om te weten waar je op kunt letten bij het kopen van je kleding.

Samenhang Eco en Fair.

Eerlijke kleding gaat dus vooral over de omstandigheden van de mensen die het product tot stand brengen. Goede beloning, geen dwang, vrijheid tot oprichting van vakbonden etc. Biologische kleding gaat vooral over de gevolgen van de productie voor de natuur en gezondheid van mens en dier.

Deze twee zaken hebben natuurlijk met elkaar te maken. Voor de biologische productie van katoen wordt bijvoorbeeld gebruik gemaakt van natuurlijke bestrijders, zoals het inzetten van insecten. Deze katoen wordt met de hand geplukt. Zo kunnen de bladeren aan de plant blijven en hoeven deze niet met chemische bestrijdingsmiddelen verwijderd te worden.

Van chemische bestrijdingsmiddelen worden mensen ernstig ziek. Dat bij biologisch katoen geen chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt worden heeft dus een groot effect op de omstandigheden van de katoenboeren en de katoenplukkers. Maar ook op de mensen die de ruwe katoen verder verwerken.

Bij Biologisch gaat het om het hele proces van plant tot kledingstuk.
Dat betekent dat ook voor het verder bewerken van de stof zoals het kleuren, producten worden gebruikt die biologisch tot stand zijn gekomen. In de reguliere textielindustrie wordt bij het verven heel veel chemicaliën gebruikt. Mensen ademen deze in, krijgen het in hun ogen en op de huid. Terwijl bij Biologisch katoen, ook de verf natuurlijk is. Deze verf maken ze van bladeren en kruiden die ook biologisch tot stand komen. Je kunt je voorstellen dat het alleen al om deze reden een groot verschil voor de werknemers is om in een reguliere verffabriek te werken of in een biologische werkplaats.

Ga voor Biologisch én Eerlijk katoen!

Keurmerken

Zoals gezegd zijn Biologisch (of organic) en eerlijk (fair wear of fair trade) twee verschillende zaken. Ieder met zijn eigen keurmerken. Zo is een kledingstuk dat eerlijk geproduceerd is, niet per definitie biologisch of andersom. In dat geval zie je maar één van beide keurmerken.
Het kan ook dat een kledingstuk én biologisch én eerlijk is. Dan staan er meerdere keurmerken op. Er zijn een heleboel keurmerken met veel overeenkomsten maar soms met een andere nadruk. Een aantal kledingmerken hebben daarom meerdere keurmerken, omdat ze aan meerdere eisen voldoen.

Een overzicht van alle keurmerken vind je op de website van Milieucentraal. Zo zie je precies wat een keurmerk belangrijk vindt. Ook de Fair Wear Foundation staat erop. Op de website van de de Fair Wear Foundation kun je kijken welke textielproducenten/ merken, goede werkomstandigheden belangrijk vinden en zie je wat ze daar aan doen. Als je wilt weten of een groot bekend modehuis goed bezig is, kun je dat opzoeken op de website van de Schoneklerencampagne. Ook vind je hier veel informatie over (on)eerlijke kleding.

Vergeet niet op de website van het kledingmerk zelf te kijken. Als ze goed bezig zijn, zullen ze met trots willen laten zien aan welke keurmerken ze voldoen. (Hoewel altijd kritisch blijven!) Zijn ze niet zo goed bezig? Dan zullen ze daar niets over op hun website zetten. Het best kun je Biologisch én Eerlijk katoen gaan.

Stanley en Stella.

Stanley en Stella zijn Biologisch én Eerlijk! Ze hebben een kledingmerk opgezet waarin ze streven naar zo goed mogelijke werkomstandigheden voor de arbeiders én een goed milieu. Zij voldoen aan onderstaande keurmerken en hebben een leidende positie bij de Fair Wear Foundation. Daarom kies ik voor dit Belgische merk.

keurmerk Organic 100 Keurmerk Organic Blended GOTS100 keurmerk Keurmerk Oektex standaard 100 keurmerk Global Recycled Standard Vegan keurmerk

Pas op voor BCI.

Better Cotton Initiative, oftewel BCI, is een keurmerk dat in 2015 is opgericht om de reguliere katoenproductie te verduurzamen en te verbeteren. Maar in de praktijk stelt het keurmerk te soepele eisen. Consumenten denken dat ze goed bezig zijn maar in werkelijkheid is er weinig duurzaams aan.

Hoe werkt het?
De katoenboer moet aan 7 criteria van BCI voldoen. Doen ze dat, dat mag de katoenboer deze verkopen als BCI katoen. De katoenboer bepaald in eerste instantie zelf, of ze voldoet aan de criteria.

Kledingbedrijven of merken kunnen zich aansluiten bij het keurmerk als hun producten minimaal 5% BCI bevat. Daarnaast moet het bedrijf of merk de doelstelling hebben, om binnen 5 jaar 50% BCI katoen te gaan gebruiken. Dit betekent dus dat een t-shirt of broek met dit label voor 95% gemaakt kan te zijn van regulier, niet duurzaam katoen of zelfs heel oneerlijk katoen. Onder andere H&M, C&A, HEMA en IKEA zijn aangesloten bij Better Cotton Initiative.

Opkopers

Opkopers kopen katoen op uit de hele wereld. Deze katoen wordt centraal opgeslagen. Ook katoen uit Oezbekistan ligt hier samen met al het andere katoen. Wanneer men de katoen verder verwerkt maakt men gebruik van verschillende soorten katoen en kan men niet meer achterhalen welke katoen waar vandaan komt. Dan kan zelfs het t-shirt met BCI label, voor het grootste deel uit Oezbekisch katoen bestaat.

BCI is niet Biologisch!!!

Kleding met het BCI keurmerk is niet biologisch. Ze gebruiken genetische modificatie (GMO), chemicaliën en pesticiden bij de productie. Deze schadelijke stoffen kunnen in contact komen met je huid. Deze katoen is dus slecht voor het milieu én slecht voor de mensen die hiermee werken.

Op dit moment bestaat 19% van de totale katoen productie uit Better Cotton. Een groot nadeel van het BCI is dat de eisen die dit keurmerk stelt, veel soepeler zijn dan het keurmerk van biologisch katoen. Veel boeren stappen over naar BCI katoen omdat je bij BCI wel gemanipuleerde zaden, landbouwgif en pesticiden mag gebruiken.